Tüketicinin pazar arabasını doldurmasına engel olan ara kademedeki o spekülatif fiyat fırsatçıları, dijital takip sistemi ile belirlenebilecek mi?

Meyve sebze ticaretinde dijital takip ve kayıt sistemi başladı. Hal kayıt sistemi kapsamında sebze ve meyvelerin ticareti ile uğraşan tüccar ve komisyoncular, 1/1/2020 tarihinden itibaren e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye, e-Müstahsil Makbuzu uygulamaları ile e-Defter uygulamalarına geçmek zorunda olacaklar.

Amaç; spekülatif fiyat uygulayanlarını belirleyip, bir bir teşhir edebilmek. Kayıt dışı meyve sebze ticareti yapanları belirlemek. Gıda israfının yani ekonomik kayıplarımızın boyutunu ve nedenlerini netleştirebilmek.

Hal Kayıt Sistemine Kimler Kayıt Olmak Zorunda?

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen sertifikalı ürünler dâhil bildirim miktarı veya üzerindeki sebze ve meyvelerin her ne şekilde olursa olsun alımı, satımı ve devrini yapan gerçek veya tüzel kişilerdir. Bu kişiler şunlardır:

a) Sınaî üretimde kullanmak üzere mal satın alan sanayiciler,

b) İhraç etmek üzere mal satın alan ihracatçılar,

c) İlgili mevzuatı çerçevesinde mal ithal eden ithalatçılar,

ç) Üretici örgütleri,

d) Komisyoncular,

e) Tüccarlar,

f) Üreticiden temin ettiği malları tüketiciye satan market, manav, pazarcı ve diğer perakendeciler,

g) Üreticiden temin ettiği malları özel olarak kendi tüketiminde kullanan lokanta, otel, yemekhane, hastane ve yurt gibi kuruluşlardır.

Sisteme bu bildirimleri yapanlar ayrıca sisteme kaydolmak zorundadır.

olabileceğinden depo, şube, tesis veya dağıtım merkezlerinin de sisteme kaydı gerekmektedir.

Önümüzdeki dönemde e-Faturalar akıllı cep telefonları ile de kesilebilecek!

Çiftçinin ve tüketicinin mağduriyetini gidermek adına hayata geçirilen hal kayıt sistemi ile aslında tarladan pazara veya tarladan market reyonuna izlenebilir bir fiyat zincirine ulaşmak hedeflendi. Üretilenle arz edilen arasındaki o büyük kayıp miktarı yani israf kısmı da sayısal veriler ile ortaya konulmalıydı. Tarımsal ürünlerde israfımızın boyutu ne kadar? Adil gıda zincirini kimler haksızca kırıyor? İşte tüm bunların dijital takip sistemi ile ifşa edilmesi bekleniyor.

Meyve Sebze Dijital Takip Sistemi Neden Gerekli?

YAPDER’in düzenlediği panelde konunun detayları ortaya çıktı!

Geçtiğimiz günlerde Yeni Arayışlar Girişimi Platformu Derneği’nin (YAPDER) Perpa’da organize ettiği,Mehmet Gözcü ve Celal Toprak öncülüğünde çok önemli bir panel düzenlendi. “Elektronik Uygulamalar ve Mevzuattaki Son Gelişmeler” konulu panelde, hallerin bu kapsama öncelikli olarak dahil edildiğinin ve detaylarının Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından şekillendiğinin altı çizildi.

Hal Kayıt Sistemine Neden İhtiyaç Duyuldu?

Peki, zincirin tüm paydaşlarına ulaşan bu sisteme neden ihtiyaç duyuldu? 

Son birkaç yıldır düşmeyen enflasyon, artan gıda fiyatları, taze meyve sebzeye uygun fiyatla ulaşamayan dar gelirli vatandaş ve buna rağmen ürettiğinin karşılığını alamayan üreticilerin feryatlarını duyduk! Bu durumdan -halk arasında bilinen adı ile- kabzımalları, meyve sebze komisyoncularını, perakendecileri, market zincirlerini suçladık. Peki, tarlada ucuz olan ürün nasıl oluyor da pazar tezgahında ya da market reyonunda 3-4 katı fiyata satılabiliyordu?

Tüketici şikayetçiydi! Çünkü istediğini alamıyor, pazar arabasını dolduramıyordu. Tarlada 1,5 TL’ye üretilen o masum limon, soframıza gelinceye kadar nasıl 4,5 TL oluyordu? Siyasi erk ise, bu durumun sorumlusu olarak fırsatçılık yaptığını düşündüğü stokçuları, vurguncuları, bazı market zincirlerini piyasayı alt üst eden spekülatif fiyatlar dolayısıyla suçluyordu. Geçtiğimiz aylarda baskın yapılan patates, soğan ve et depoları hafızalarda olsa da üreticinin güçlenmesi adına sağlam bir kooperatifçilik anlayışı ve hal kayıt sistemi ile tarladan sofraya kaç elin değiştiğinin ve o ellerin fiyat artış oranlarının bu sistem ile takip edilmesi planlanmıştı.

Tüm bu karmaşanın sonunda sektöre görüş soran bir tarım şurası ile gün sonu aldık. Sıra hakkıyla uygulayabilmekte! İyi de genç çiftçi kaldı mı ki köylerde? Yaşı daha büyük emektar çiftçi şu dijitalden anlar mıydı? İşler kolaylaşacaktı elbette; elleri nasırlı Veli dayıya tarladan fırsat kaldığı zamanlarda dijital sisteme kayıt olması gerektiği; ayrıca kooperatifleşmesi gerektiği ve ayrıca dijital fatura sistemine cep telefonundan da bir uygulama ile fatura kesebileceği ivedilikle anlatılmalıydı elbet!

“Ne ürettik, kaça ürettik, kime gitti, kaça satıldı” 

Fiyatlarla perakendeciler mi, dev market zincirlerinin sezon başı anlaşmaları mı yoksa kayıt dışı meyve sebze ticaretinin aracısı olan komisyoncular mı mücadele edecek derken konuya bir dijital takip ve kayıt sistemin çözüm bulacağı konuşulmuştu. Türkiye Tarım Şurası’ndan çıkan ve kamuoyuna açıklanan en önemli çıktılardan biri de gerçekleşmeye başladı. Dinamik bir hal kayıt sitemi ile “ne ürettik, kaça ürettik, kime gitti, kaça satıldı” başlıklarının en gelişmiş ve kapsamlı hali karşımıza çıkmaya başladı bile…

Neler konuşulmadı ki bugüne kadar; gıdada kayıp/kaçaklar, faturasız satışlar, haksız kazançlar, fahiş gıda fiyatları, düşmeyen enflasyon, stokçular, tanzim satış ve enflasyondaki inişleri yakalayamayan, senkronu bozuk pazar tezgahı fiyatları… Tüm bu konuşulanlar sebebiyle basılı faturanın yerine dijital bir kayıt ağının kurulması hedefleniyordu. Öyle de oluyor! Başlıkta da belirttiğim gibi “hallere dijital bir haller oluyor”. Dijital çağı yakalamak gün geçtikçe bir zorunluluk haline geliyor. Gerekliliğini göz ardı etmek bizi sistemden dışarı atacaktır!

Çağımız hız ve dijitalleşme çağı… Nesnelerin internetini ve dijitalleşmeyi konuştuğumuz ve bundan kaçamayacağımız bir dönemdeyiz. Sanayide, gıdada, tarımda Endüstri 4.0, 4,5 ve dahi 5.0’ı konuştuğumuz bu günlerde ve nesnelerin internetinden bahsederken. Gelenekselden vazgeçmeyen meyve sebze ticareti yapan kişilerde ve çiftçimiz bu dijital kayıt sistemin nasıl altından kalkacak?

Böylelikle Gıda İsrafının Boyutu Da Netleşecek!

Gıda israfı, gıda arz güvenliğini tehlikeye attığı gibi aynı zamanda sera gazı emisyonunu da artırmakta; gereksiz su, enerji, gübre ve tarımsal alan kullanımına da neden olmaktadır. Ekonomik sonuçları kadar kaynakların sürdürülebilir kullanımı açısından da son derece önemli boyutlara ulaşan gıda israfı, Türkiye için de son derece önemli bir meseledir.

“Dijihaller” Dönemi Kooperatifler İle Desteklenecek!

Meyve sebze ticaretinde, “Ne aldın? Ne sattın? Kaça aldın? Kaça sattın” döneminin dijital dönemine kooperatifler de dahil ediliyor. Amaç ise; meyve sebze ticareti yapanları ve tüm paydaşlarını izlenebilir bir sistem altında toparlamak. Dijital sisteme ayak uyduran kooperatifler ile milletin gerçek efendisi olan aile çiftçiliğinin de küresel tarım şirketlerinin hegemonyası altında ezilmemesi adına desteklenmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, bu dönemde meyve sebze ticaretini izlenebilir ve sürdürülebilir bir sistemle takip edebilmek hedefleniyor.

“Ne aldın? Ne sattın? Kaça aldın? Kaça sattın?” dönemi meyve sebze ticareti adına başlıyor. Türkiye’de hemen hemen tüm tarımsal alanlarda, açıkta meyve ve sebze üretim olanağı bulunabilmekte ve örtü altı sebze yetiştiriciliği de giderek yaygınlaşmaktadır. Yaş meyve ve sebzelerin pazarlamasında en büyük rolü toptancı halleri ve bu hallerde görev alan komisyoncular üstlenmektedir. Ayrıca, toptancı hallerinin ürünleri kayıt altına alması da önemli bir husustur. Kayıt dışılık ne kadar fazla olursa ekonomik kayıp ve haksız rekabet de o ölçüde az olur.

Toptancı hallerinde işlem gören sebze ve meyvenin, iç piyasaya sürülen sebze ve meyvenin yalnızca %30’unu oluşturduğu ve %70’inin kayıt dışı olarak pazarlandığı ön görülmektedir. 1 Ocak 2012’de “5957 Sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun” çıkarılmıştır. Bu kanun ile kayıtlı olmayan aracıların mümkün olduğu kadar ortadan kaldırılması, üreticilerin toptancı hallerine erişim maliyetlerinin azaltılması ve çiftçilerin ürünlerini doğrudan perakendecilere satabilmeleri hedeflenmiştir.

Hal Kayıt Sisteminde Ürün Fiyatlarının Koli, Çuval, Kasa veya Paket Fiyatı Üzerinden Girilmesi Engellenecek!

Yeni Hal Kanunu yürürlüğe girmesine rağmen kayıt dışı işlemlerin önlenemediği; yaş meyve ve sebze ticaretinde toptancı hallerinin müzayede, depolama, tasnifleme ve ambalajlama tesisleri ile laboratuvar ve soğuk hava deposu gibi alt yapı eksiklikleri nedeniyle pazarlama ve yardımcı hizmetleri yerine getirmede işlevsiz kaldığı; gıda güvenilirliğinin ihmal edildiği; kayıt dışılığa bağlı olarak rekabet şartlarının oluşturulamadığı; üretici ile tüketici arasındaki pazarlama marjının oldukça yüksek olduğu ve bunun giderek arttığı bilinmektedir.

Ayrıca; malların depolandığı, işlendiği veya sevk edildiği depo, şube, tesis veya dağıtım merkezleri de sisteme kaydolacaktır. Kendilerince üretilen, henüz satışa konu olmamış malları depolama amacıyla sevk eden ya da toptancı halinde işyeri bulunan üreticiler de sisteme kaydolacaktır.

Henüz satışa konu olmayan ve depolarda muhafaza edilmek üzere gönderilen ya da buralarda muhafaza edilen mallar da bildirime tabi olduğundan ve malların, depolarda muhafaza edilebilmesi ya da şube, tesis veya dağıtım merkezi aracılığıyla sevk edilebilmesi, bunların önceden sisteme kaydedilmesi ile mümkün olacaktır

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner5